Ocena Programu przez uczestników

Ocena Programu przez uczestników:
Głosy, które nadają sens

Kiedy pytamy „czy to było potrzebne?”, odpowiadają konkretni ludzie

W całym zamęcie liczb, statystyk i wskaźników efektywności, łatwo zapomnieć o najważniejszym: o ludziach, dla których powstał nasz Program. To ich głosy – czasem pełne wdzięczności, czasem krytyczne, zawsze autentyczne – stanowią najprawdziwsze mierniki wartości naszych działań.

Przez cały czas trwania Programu oraz po jego zakończeniu zbieraliśmy te głosy. Nie po to, by chwalić się statystykami, ale by słuchać i uczyć się. Badanie ewaluacyjne wśród 1 631 uczestników oraz pogłębiona analiza wśród 380 osób dały nam nie tylko dane do raportów, ale przede wszystkim zrozumienie, co naprawdę działa, a co wymaga zmiany.

Metoda i skala: jak słuchaliśmy

Ankieta, która stała się rozmową
Nasze główne badanie ewaluacyjne przybrało formę ankiety CAWI (Computer-Assisted Web Interview), dostępnej w języku ukraińskim. Kwestionariusz oparty na 5-stopniowej skali Likerta zawierał 12 pytań kluczowych, ale także zostawiał przestrzeń na osobiste komentarze.

Dlaczego akurat 1 631 odpowiedzi jest tak znaczących? Bo to nie była „sonda uliczna” – to były przemyślane odpowiedzi osób, które poświęciły czas, by podzielić się swoimi doświadczeniami. To osoby, które uczestniczyły w zajęciach, przyszły na warsztaty, skorzystały z konsultacji – i miały coś do powiedzenia o tym, jak to wsparcie wyglądało z ich perspektywy. 

Głębsza warstwa: 380 osobistych historii
Dodatkowo, po zakończeniu Programu przeprowadziliśmy bardziej pogłębioną analizę wśród 380 uczestników, która pozwoliła wyjść poza suche statystyki i zrozumieć indywidualne trajektorie, osobiste przełomy, codzienne zmagania. To badanie dało nam coś, czego nie dają procenty – zrozumienie ludzkich historii stojących za liczbami.

Liczby, które mają znaczenie

Prawie jednogłośne uznanie dla przydatności
Gdy poprosiliśmy o ocenę skuteczności Programu w ułatwieniu funkcjonowania w polskim środowisku, odpowiedzi były niemal jednomyślne: 95,5% uczestników uznało zajęcia za pomocne w odnalezieniu się w nowym, polskim otoczeniu. To nie jest po prostu wysoki wynik – to jest społeczny konsens co do wartości tego, co robiliśmy.

Dopasowanie do potrzeb
Jednym z najbardziej wymownych wyników była ocena dostosowania zajęć do potrzeb i oczekiwań: 94,7% respondentów oceniło ten aspekt pozytywnie, przy czym aż 58,5% wybrało najwyższą ocenę. Jak piszą autorzy badania: „Tak wysoka ocena stopnia dostosowania zajęć świadczy o trafnym doborze tematyki zgodnym z oczekiwaniami uczestników Programu”.

Co to znaczy w praktyce? Że nasi uczestnicy nie czuli się jak odbiorcy gotowego produktu, ale jak partnerzy w procesie – osoby, których potrzeby były słuchane, rozumiane i na które odpowiadaliśmy.

Atmosfera, która leczy
Być może najbardziej osobisty wskaźnik dotyczył relacji z personelem Programu: 92,6% uczestników oceniło osoby pracujące w projekcie jako pomocne i życzliwe. W komentarzach wielokrotnie powtarzały się słowa: „poczucie bezpieczeństwa”, „zrozumienie”, „brak pośpiechu”, „autentyczna troska”. W kontekście traumy wojennej i migracyjnej, ta atmosfera życzliwości i bezpieczeństwa była często ważniejsza niż treść zajęć.

Cztery wymiary oceny: co uczestnicy docenili najbardziej

1. Kompleksowość oferty
Uczestnicy nie otrzymywali pojedynczych kursów, ale spójny ekosystem wsparcia. Doceniali, że mogą jednocześnie uczyć się języka, otrzymywać wsparcie psychologiczne, rozwijać zawodowo i nawiązywać relacje.

2. Elastyczność i różnorodność
Ocena zróżnicowania tematyki zajęć była wyjątkowo wysoka – 72,4% respondentów przyznało ocenę najwyższą. Uczestnicy doceniali, że mogli wybierać spośród wielu opcji i dostosowywać udział do swoich indywidualnych potrzeb i możliwości czasowych.

3. Profesjonalizm połączony z empatią
W odpowiedziach otwartych wielokrotnie pojawiał się motyw połączenia merytorycznej jakości z ludzkim ciepłem. Uczestnicy czuli, że zajęcia prowadzą prawdziwi specjaliści, ale ci specjaliści nie traktują ich jak „przypadki”, tylko jak indywidualne osoby z unikalnymi historiami.

4. Realny wpływ na codzienne życie
Uczestnicy najbardziej doceniali te elementy Programu, które bezpośrednio przekładały się na ich codzienne funkcjonowanie: praktyczne zwroty językowe, konkretne informacje o rynku pracy, realne techniki radzenia sobie ze stresem. Program nie był teoretyczny – był głęboko zakorzeniony w rzeczywistości, w której żyli uczestnicy.

Nie tylko entuzjazm: krytyczne głosy i obszary do poprawy

Byłoby nierzetelne przedstawiać tylko pozytywne oceny. Uczestnicy mieli także konstruktywną krytykę, która była dla nas równie cenna.

Rozwój umiejętności zawodowych – obszar wyzwań
Najbardziej zróżnicowane oceny dotyczyły rozwoju umiejętności zawodowych. Tylko 32,8% respondentów przyznało najwyższą ocenę, a 29,7% ocenę dobrą. Pojawiały się także oceny średnie (24,5%) i niskie (łącznie 13%).

Jak komentują autorzy badania: „Zróżnicowanie ocen może wynikać z heterogeniczności grupy badawczej pod względem reprezentowanych zawodów i zróżnicowanego poziomu kompetencji wyjściowych”. W praktyce oznaczało to, że dla osób z niektórymi specjalizacjami oferta była mniej adekwatna.

Wyzwania organizacyjne
W komentarzach otwartych pojawiały się także uwagi dotyczące logistyki: zbyt krótkie terminy zapisów, trudności w łączeniu różnych form zajęć, wyzwania dla osób mieszkających dalej od centrum Warszawy.

Potrzeba jeszcze większej indywidualizacji
Niektóre osoby wyrażały potrzebę jeszcze bardziej spersonalizowanego podejścia, szczególnie w zakresie doradztwa zawodowego. Dla osób o bardzo niszowych kwalifikacjach ogólne warsztaty nie zawsze wystarczały.

Ewolucja ocen w czasie: jak zmieniało się postrzeganie Programu

Analizując odpowiedzi z różnych etapów Programu, zauważyliśmy ciekawą ewolucję potrzeb i oczekiwań:

Faza pierwsza (pierwsze 3-6 miesięcy):

  • Dominuje potrzeba podstawowego wsparcia: język, informacja, pomoc w załatwianiu formalności
  • Oceny skupiają się na poczucie bezpieczeństwa i życzliwości
  • Uczestnicy szukają przede wszystkim społeczności i poczucia przynależności

Faza druga (6-12 miesięcy):

  • Rosną oczekiwania wobec wsparcia zawodowego i rozwoju kariery
  • Pojawia się potrzeba bardziej zaawansowanych treści językowych i psychologicznych
  • Uczestnicy zaczynają myśleć strategicznie o swojej przyszłości w Polsce

Faza trzecia (powyżej roku):

  • Wzrasta znaczenie mentoringu i sieciowania zawodowego
  • Pojawia się potrzeba wsparcia w długofalowej integracji, w tym w kwestiach związanych z rodziną, edukacją dzieci, planowaniem przyszłości
  • Uczestnicy stają się ambasadorami Programu, pomagają nowoprzybyłym

Ta ewolucja pokazała nam, że potrzeby integracyjne nie są statyczne – zmieniają się wraz z upływem czasu i postępem w adaptacji. Najskuteczniejsze programy to te, które potrafią ewoluować wraz ze swoimi uczestnikami.

Rekomendacje płynące z ocen: czego nauczyliśmy się od uczestników

1. Kontynuować to, co działa
Uczestnicy jednoznacznie wskazali na wartość kompleksowego, zintegrowanego podejścia. Rekomendują kontynuację modelu, który łączy różne formy wsparcia w spójną całość.

2. Rozwijać komponent zawodowy
W odpowiedzi na potrzeby związane z rozwojem zawodowym, uczestnicy sugerują:

  • Więcej specjalistycznych ścieżek dla konkretnych zawodów
  • Zwiększone zaangażowanie pracodawców w Program
  • Dłuższe ścieżki mentoringowe dla osób wysoko wykwalifikowanych

3. Więcej elastyczności czasowej i przestrzennej
Uczestnicy mieszkający poza centrum Warszawy wskazywali na potrzebę większej dostępności zdalnej oraz decentralizacji niektórych działań.

4. Budować mosty między uczestnikami różnych faz
Wiele osób proponowało stworzenie systemu wsparcia rówieśniczego, gdzie uczestnicy dłużej przebywający w Polsce mogliby wspierać nowoprzybyłych. To nie tylko praktyczna pomoc, ale też wzmacnianie poczucia sprawczości wśród tych, którzy sami przeszli już pewną drogę.

Najcenniejsza ocena: rekomendowanie innym

Być może najbardziej wymownym wskaźnikiem satysfakcji jest odpowiedź na pytanie: „Czy poleciłbyś Program innym osobom?”. Wyniki były niemal jednomyślne – ponad 90% uczestników zadeklarowało, że poleciłoby Program znajomym lub rodzinie.

To nie jest zwykły wynik satysfakcji. To jest dowód zaufania – uczestnicy na tyle wierzą w wartość Programu, że są gotowi polecać go swoim bliskim. W świecie, gdzie najbardziej wiarygodne rekomendacje to te od znajomych, ten wynik ma szczególną wagę.

Od statystyk do opowieści: jak te oceny zmieniły nasze rozumienie Programu

Kończąc tę analizę, pragniemy wrócić do punktu wyjścia: te wszystkie liczby, wykresy, procenty – to nie są abstrakcyjne dane. To są skondensowane opowieści o tysiącach osób, które dzięki Programowi odzyskały nadzieję, poczucie sprawczości, wiarę w przyszłość.

Najważniejsza lekcja płynąca z tych ocen – skuteczna pomoc nigdy nie jest jednokierunkowa. My nie tylko „dawaliśmy” uczestnikom wsparcie – my od nich uczyliśmy się, co to znaczy być człowiekiem w sytuacji kryzysu, co to znaczy odbudowywać życie od zera, co to znaczy nie tracić nadziei nawet w najtrudniejszych okolicznościach.

Oceny uczestników to nie tylko miernik naszej efektywności. To przede wszystkim dowód na siłę ludzkiej odporności i przypomnienie, że nawet w czasach największych kryzysów, spotkanie drugiego człowieka z otwartością i empatią może zmienić wszystko.

I być może właśnie to jest największym sukcesem Programu w oczach uczestników: nie że nauczyli się języka, nie że znaleźli pracę, nie że przeszli terapię – ale że odzyskali wiarę w to, że są wartościowymi ludźmi, którzy mają prawo do godnego życia, niezależnie od tego, co dzieje się na świecie.

Nawigacja - zapoznaj się ze szczegółami rezultatów Programu

Program „Uniwersytet Warszawski dla Ukrainy” to bogata, wielowątkowa historia. Zapraszamy do zgłębienia jej poszczególnych aspektów:

  1. Program „Uniwersytet Warszawski dla Ukrainy”: Solidarność, wiedza, działanie – synteza informacji o Programie i jego rezultatach
  2. Wsparcie psychologiczne i integracja społeczna – jak budowaliśmy fundamenty dobrostanu i przynależności
  3. Wpływ na rynek pracy – droga od utraconej kariery do nowych możliwości zawodowych
  4. [aktualnie jesteś tutaj] Ocena Programu przez uczestników – głos tych, dla których tworzyliśmy wsparcie
  5. Wpływ na społeczność UW – jak pomaganie innym zmieniało nas samych
  6. Program jako platforma badawcza – unikalna wiedza wyrosła z praktyki solidarności